Bor Madeni Rezervleri, Kullanımı ve Önemi

Periyodik cetvelde B simgesiyle gösterilen, atom numarası 5 olan Bor, ilk bakıldığında beyaz bir kayaya benzer ve kimyasal bir elementtir. Dünya rezervinin yarısından fazlası, yüzde 65’i Türkiye’de bulunan bu maden, doğada tek başına değil, başka elementlerle bileşik yer alır. Türkiye, tüm dünyanın 500 yıllık ihtiyacını karşılayabilecek Bor rezervlerine sahiptir. Bor minerallerinden elde ettiğimiz borik asit ve boraks; genellikle nükleer sanayide, savunma ve temizlik dünyasında, fotoğrafçılık, tekstil, cam elyafı ve kağıt endüstrisinde kullanılmaktadır.

Bor-oksijen bileşimlerine genel olarak borat denilmekte. Balıkesir’in Bigadiç ve Sultançayırı, Eskişehir’in Seyitgazi (Kırka) ve Kütahya çevresi önemli bor madeni alanlarıdır. Mali olarak 1 trilyon dolardan daha fazla değer biçilmektedir. Türkiye Bor madenlerinin ihracatının yüzde 50’sini ham madde, yüzde 50’sini işlenmiş olarak satmaktadır. Bor tuzları, binlerce yıl önce ilk kez Tibet’de kullanılır. Mumyalama ve cam yapımında, altın gümüş işletmeciliğinde lehim olarak, Yunan, Arap ve Roma uygarlıklarında ise ilaç yapımında ve temizlik için kullanılmıştır.

  • 1950′ler başında ABD’de geleceğin yakıtı olarak adlandırılmış ve stratejik malzeme olarak nitelendirilmiştir.
  • Türkiye’deki rezerv ömrü 500 yıl iken, ikinci büyük rezerv ABD’nin Bor rezervleri 76 yıllık ömre sahiptir.
  • ABD’de uzay teknolojilerinde kullanılırken, ülkemizde borcam yapımında kullanılır.
  • İlk keşfedildiği zaman alçıtaşı denilerek yalnız 400 lira yıllık bedel ve 20 senelik imtiyazla Fransızlara verilir.
  • Stealth Fighter hayalet uçaklar ve donanımlarının imalinde de Bor ve rafine Bor ürünleri kullanılır.
  • İlk bor yatağı 1815 yılında Balıkesir’in Susurluk ilçesinde bulunmuştur.
  • 2,5 milyar ton olduğu tahmin edilen ülke rezervlerimizin bugünkü değeri bir trilyon dolar olarak hesaplanmakta.
  • Dünya pazarı 1,2 milyar dolar düzeyindedir. Eti Holding pazarın ancak yüzde 250 milyon dolarlık 20’sine sahiptir.
  • Durumun önemli nedenlerinden biri de ihracatımızın 2/3’ünü, ham olarak ihraç etmemizden kaynaklanmakta.
  • Etibank 1959’da yurt-dışına ilk ihracatını İtalya’ya tonu 44 dolardan kolemanit satarak yapar.
  • Etibank rafineri kurmak için Polonya ile anlaşsa da İngilizler, Nato üzerinden bastırarak rafineriyi engeller.

Bor madeninden faydalanılan alanlar her yerde farklılık gösterir. Batı Avrupa devletleri ve ne yazık ki Türkiye, Bor’u en çok deterjan (Etimatik) pazarında kullanırken ABD fiber cam üretimlerinde ve Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri ise cam sanayinde kullanılmaktadır.

Bir önceki yazımız olan Bylock Uygulaması Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir