Çanak Çömlekli Neolitik Çağ

Tarım ve hayvancılığın gelişmesi ve doğa üzerinde söz sahibi olma ile yarının emniyete alınması, hayvanların evcilleştirilme süreci, depolama; nüfusun artışına bağlı olarak zanaatkar toplulukların artışı (ekip biçme, kerpiç ve hayvan otlatma işlerinin düzenlenmesi) dönemin önemli ve öne çıkan özelliklerindendir. Güney ve Orta Anadolu’da MÖ 7000’lerde ilk çanak çömlek üretimi – doğada bolca bulunan kilden şekillendirmeler başlar; taş, deri ve sepet ile yapılan çalışma, depolama ve pişirme kabı ihtiyacı önemli ölçüde halledilmiş olur. Zaman ilerledikçe basit kaplar yerini özenli işçilik gerektirenlere bırakır. Elle çömlek biçimlendirme de yerini kalıpla çalışmaya bırakır, MÖ 4000’lerde çömlekçi çarkı ile seri üretime geçilecektir. MÖ 6000-7000 arasındaki zaman dilimi Anadolu ve çevresinde Çanak Çömlekli Neolitik çağı olarak değerlendirilir. Çiftçi köylerin kurulması en önemli adımlardandır.

Taş temel, kerpiç duvar, muntazam dörtgen plan, çok odalı konutlar iş alanları ile döneme ışık tutan yerleşmelerdir. Süt sağma sahnelerinden balık tutan ve dans kadın figürlerine, boğalara yılanlara kadar çok çeşitli ifadeler çanak çömlekler üzerindeki betimlemeler ile günümüze kadar ulaşır. Dönemin insanları özellikle tuz ve obsidyen yatakları gibi mühim hammadde kaynaklarına yakın yerlere yerleşir. Konya Ovası yerleşim alanlarından olan Çatalhöyük bilinen en meşhur dönem bölgesidir. Sulak ve batalık bir arazinin seçilmesi – tarım ve hayvancılık yapacak topluluklar için bir çelişki gibi gözükse de kireç yataklarının yakınlığı; kireç taban ve duvar sıvaları ihtiyacı düşünüldüğünde cevabı bulmamız için yeterlidir. Bölgede tahıl üretimi, koyun ve keçi besiciliği, obsidyen işçiliği görülmekle birlikte yapılar kerpiç duvarlı, çok odalı, birbirini tekrar eden sıklıkta inşa edilmiş, çiftçi köy hayatı benimsenmiş.

Yine insan kafatasları, duvar resimleri, gömüt uygulamaları gibi ürünlerin arkasında ataya bağlılık toplumsal hafızayı güçlü tutma gibi çabaların yattığı savunulmakta. Çatalhöyük kent yaşamının ilk örneği midir sorusu tarihçiler arasında halen sorulur. Kimi bunu savunmakta, bir kısım ise ortak yaşam kültürü ve ataya bağlılık sadeliğinde durumu açıklamakta.

 

Bir önceki yazımız olan Yerleşik Yaşam | Çanak Çömleksiz Neolitik Çağ başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir