Cem Sultan Olayı Hakkında Bilinmeyenler

II. Bayezid’in saltanatının ilk senelerinde karşı karşıya kalacağı en mühim olay Cem Sultan’ın tahtı ele geçirme çabalarıdır. Babasının kendisine olan meylinin farkında olan Cem Sultan, İstanbul’daki takipçileri tarafından babasının vefatı sonrası alelacele ile İstanbul’a davet edilmiştir. Lakin en büyük sevenlerinden olan Karamani Mehmed Paşa’nın yeniçeriler tarafından katli kendisi için ciddi bir güç kaybı oldu. Babasının vefat haberini alan Cem Sultan, 8 Mayıs 1481 senesinde Konya’dan Bursa’ya doğru harekete geçer. Esasen İstanbul’a, ağabeyi Bayezid’den daha yakın bir konumda olmasına rağmen, özellikle İshak Paşa’nın etkin siyaseti yüzünden ağır hareket etmek zorunda kalacak ve önemli bir istihbarat eksikliği yaşayacaktır. Bayezid ise, kardeşinin Bursa’ya geçme ihtimallerine karşı, Saruhan sancakbeyi olan oğlu Abdullah’a haberler yollamış ve Bursa’ya gidip orada beklemesini rica etmişti. Ayrıca o tarihte Avlonya’da yer alan ve Otranto’daki birliklerine yardım göndermeye çalışan Gedik Ahmed Paşa’yı geri çağırır. Bursa’daki kuvvetleri takviye için de 2000 yeniçeri yollanmıştı. Bursa yakınlarında çıkan ilk muharebede Bayezid’in kuvvetleri, Cem Sultan karşısında mağlup olacaktır.


Saltanatının daha ilk günlerinde yaşanan bu talihsizlik, II. Bayezid’in bizzat harekete geçmesine neden olur. Yenişehir ovasında kardeşi Cem’le yapmış olduğu harp onun bizzat idare ettiği ilk savaştı. Her ne kadar Cem Sultan’ın savaştan önce II. Bayezid’e bir heyet gönderdiği, bu heyet üzerinden devletin ikiye ayrılmasını ve Anadolu kısmı sultanlığının kendisine verilmesini istediği yolunda havadisler çıkarılmışsa da böyle bir teklifin sunulmuş olma ihtimali oldukça zayıf gözükmektedir. Kaynaklarda atıf yapılan bu teklifi, aslında Cem Sultan’ın ağabeyinin hükümdarlığını kabul etmesine karşılık olarak Anadolu taşrasında serbest hareket edebileceği bir idari alan talep edişi şeklinde değerlendirmek daha münasip olur.

20 Haziran 1481 senesinde bu muharebeden hemen önce, Avlonya’dan geri çağrılan Gedik Ahmed Paşa İznik’te II. Bayezid tarafından kabul edilmiştir. II. Bayezid’in bundan maksadının ezelden beri arasının bozuk olduğu Otranto kahramanı ve fatihi Gedik Ahmed Paşa’nın askerler üzerindeki etkisinden faydalanmak olduğu açıktır. Yenişehir ovasında yapılan muharebeyi kaybeden Cem Sultan, yanındaki çok az askeriyle savaş meydanından kaçarak Konya’ya doğru ilerler. Gedik Ahmed Paşa idaresindeki bir kuvvetise onları takip eder. Fakat ne Gedik Ahmed Paşa, ne de Cem Sultan’ın geçeceği istikametleri kesmesi için habecilerr gönderilen Dulkadıroğlu Alaüddevle Bey onu bulabilirler. Cem Sultan da evvela Adana’ya, oradan da Haleb’e geçip Memlük Sultanlığı’na sığınır. Bu hadise II. Bayezid için sadece geçici bir rahatlama sağlayacaktır. II. Bayezid İstanbul’a dönüşü sonrasında yeni bir sefere çıkılması mecburiyeti gerekli olur. Memlük Devletine sığınan Sultan Cem, bu süre içinde Hacca gidip geldikten sonra Karaman’daki sevenlerinin ve bazı Osmanlı sancak beylerinin de kışkırtmalarıyla yanındaki yaklaşık 20 bin askerle 19 Mayıs 1482’de Anadolu’ya geçip Konya’ya doğru yöneldi. Gedik Ahmed Paşa idaresindeki Osmanlı birlikleri ile karşılaşan Cem, bu orduyu bozguna uğrattıktan sonra kendisi ile beraber hareket halindeki Karamanoğlu Kasım Bey’le birlikte Konya’yı kuşattı. Bu kuşatma sonrası II. Bayezid Anadolu’ya yeni bir sefer daha düzenler. Konya’ya doğru harekete geçen II. Bayezid, Cem’in bu esnada Ankara’yı da kuşattığını öğrenip ordusuyla bu mevkiye doğru yöneldi. Cem’i orada göremeyince Ankara-Gölbaşı (Mogan gölü) kenarında konakladı ve onun takibi için İskender Paşa’yı gönderdi; kendisi ise Larende’ye geçti. Bu sırada İskender Paşa ve Alaüddevle Bey, Cem Sultan’ın izine rastlayamadıkları için gelip padişaha katıldılar. II. Bayezid bir yandan faaliyetlerine devam ederken, diğer yandan da diplomatik sahada mücadeleye devam etti. Cem Sultan’a elçiler yolladıysa da yapılan görüşmelerden iki taraf da tatmin olmadı. Bunun sonrasında Hersekzade Ahmed Paşa, Sultan Cem üzerine harekete geçti. Her ne kadar iki taraf arasında bir çatışma yaşanmasa da, Cem Sultan bu baskılara karşı dayanamayarak o senenin Temmuz ayında Rodos Şövalyeleri’ne sığındı.

Cem Sultan’ın Rodos Şövalyelerine sığınışı II. Bayezid döneminde yeni bir safhanın başlangıcı olacaktır. Evvela yeniçeriler üzerinde büyük bir nüfuz sahip olan Gedik Ahmed Paşa, Cem Sultan taraftarı olduğu gerekçesiyle idam edilecektir; daha sonra ise onun kayın-pederi olup II. Bayezid’in tahta geçiş döneminde öne çıkan İshak Paşa emekliye ayrılır. Böylece yeni sultan tam anlamıyla iktidar olmayı başaracaktır. Osmanlı Devleti Cem Sultan’ı muhafaza etmelerine karşılık olarak Rodos Devletiyle diplomatik görüşmeler tesis edip bu kişilere bazı tavizler vererek bir antlaşma imzaladı. Cem Sultan daha sonraları Fransa’ya, oradan da Roma’ya geçti. Uzunca seneleri bulan diplomatik görüşmeler, ne II. Bayezid’in istediği şekilde sonuçlandı, ne de Sultan Cem’in bir gün Osmanlı tahtına geçme hayalini gerçekleştirecek şekilde sonuçlar verdi. Bayezid bu hassas dönemde ustaca bir dış politika sürdürdü. Ayrıca gizli bir istihbarat ağı da tesis etti. Papa’ya her yıl Cem Sultan için yüklü paralar yolladı. Cem Sultan dolayısıyla Avrupa’daki güçlü memleketlerin gündemi de değişmişti. Fransızlar ve Macarlar onun şahsında Osmanlı aleyhine yeni planlar düşünürken bir fırsat da yakalamışlardı. Fakat II. Bayezid’in ustaca dış siyaseti, Cem’in de İslam inancı gereği bu emellere alet olmama yönündeki ciddi eğilimi söz konusu kötü niyetleri boşa çıkardı. On üç yıl süren bir stresli sürgün hayatının sonrasında Cem Sultan, 25 Şubat 1495’de İtalya Napoli’de hayata gözlerini yumdu.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir