Gümrü Antlaşması Hakkında Özet Bilgiler

Uygun fiyatlı sosyal medya yönetim ve danışmanlık hizmeti DMM TURKEY ile başarıyı yakalayın.

Rusya’nın o yıllardaki durumundan faydalanarak kendi devletlerini kurma şansı elde eden Ermeni ve Gürcüler, Wilson Prensiplerine kendilerine göre yontarak Doğu Anadolu’nun kendilerine bırakılmasını talep ederler. Mondros Mütarekesinden sonra, Osmanlı Kuvvetleri önce Kafkasya bölgesini ve devamında da Doğu Anadolu’nun sınır bölgelerini boşalttılar. Türk askerinin çekilmesinden sonra işgal hareketlerini ve zulümlerini hızlandıran Ermeniler, yerli Müslüman halka insanlık dışı hareketlerde bulundular. Bunun akabinde dönemin Büyük Millet Meclisi Hükumeti, Ermenilere karşı savaş açtı. TBMM, Mondros Antlaşması kararı gereği boşaltılan noktalar; Kars, Artvin ve Ardahan’ın tekrar geri kazanılması adına gereğinin uygulanması yolunda yetki tanıdı. 15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir komutasındaki Türk Askerleri 28 Eylül 1920’de taarruza geçti. 29 Eylül’de Sarıkamış’ı, 30 Ekim’de Kars’ı, 7 Kasım tarihinde ise Gümrü’yü geri aldı. Ermeniler barış istemek zorunda kaldı.

Görüşmelerde Türk ulusunu meclisimiz adına asker Kazım Karabekir, Erzurum vekili Süleyman Necati Bey, dönemin Erzurum Valisi Hamit Bey, Ermenistan’ı (!) ise Başbakan olarak tanıttıkları Aleksander Katisyan ve heyeti temsil etti.

2-3 Aralık gecesi imzalanan Gümrü Antlaşması şöyle özetlenebilir:

  1. Kars ve yöre bölgesi Türkiye’ye geri bırakılacak.
  2. Türkiye’ye karşı diğer devletlerle yaptığı tüm antlaşmalar geçersiz kalacak;
  3. Aras Nehri Çıldır Gölüne kadar uzanmakta olan hat Doğu sınırımız olarak belirlenecek;
  4. Sevr antlaşmasını ve çıkarlarımıza uygun olmayan antlaşmaları Ermenistan’da kabul etmeyecek;
  5. Topraklarımızdaki Ermenilerle, Ermenistan’daki Müslümanların diğer yurttaşlar gibi eşit olacak;
  6. Ülkeler arasında en kısa sürede diplomatik ilişkiler, muhabere iletişim hatları kurulacak;
  7. Himayemiz altında olan İtur ve Nahçıvan bölgelerine kaderlerini tayin hakkı verilecek;
  8. Ermenistan saldırıya uğrar ve yardım talep ederse, askeri yardımda bulunacağız;
  9. Ermenistan silah ithal etmeyecek;
  10. Her iki taraf birbirinden savaş ödeneği talep etmeyecek;
  11. Türk ordusu, Ermeni ordusu saptanan sayıya indiğinde Ermeni topraklarını boşaltacak.

Gümrü Antlaşması’nın imzaya konmasından bir gün sonra, Ermenistan Kızılordu işgaline uğrar ve Erivan’da Sovyet Ermeni Cumhuriyeti tesis edilir. Sovyet Ermenistan Cumhuriyeti’nin kurulması ile Gümrü Antlaşmasının onaylanması askıya alınmış, yürürlüğe girmesi mümkün olmamıştır. Doğu Cephesinde elde edilen zafer doğu sınırlarının belirlenmesinde faydalı olmuş, önce 16 Mart 1921 Moskova Antlaşması, daha sonra 13 Ekim 1921 Kars Antlaşması ile ufak değişikliklerle Türkiye ile Ermenistan sınır hattı çizilmiştir. Gümrü Antlaşması, meclisimizin imzaladığı ilk antlaşma olması bakımından önemlidir.

Uygun fiyatlı sosyal medya yönetim ve danışmanlık hizmeti DMM TURKEY ile başarıyı yakalayın.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İletişim
Kategoriler