Halifeliğin Kaldırılması Hakkında Bilgiler

16. yüzyılın ilk yıllarında, Yavuz Sultan Selim’in Memluk Devleti’ne son vermesiyle birlikte Osmanlı’ya taşınan halifelik, laik düzene geçmek isteyen Türkiye Cumhuriyeti tarafından 3 Mart 1924 tarihinde kaldırıldı. Halife, sözcük anlamı itibariyle Arapça kökenli bir ifade olup HZ. Muhammed’in dünya işlerine vekaletini esas alır. Osmanlı’nın hilafetini bazı devletlerin tanımayarak ve kendi halifeliklerini ilan etmeleri tarihe geçen vak’alardandır. Hilafet, siyasi bir kurum olarak Osmanlı’nın son günlerinde tekrar tekrar vurgulanmaya başlandıysa da istenen sonuçlar alınamamış, 1. Dünya savaşı yıllarında etkisini giderek kaybetmiştir.

Hz. Muhammet’in vefatı sonrası yerine geçerek dini ve dünyevi görevleri üstlenen yöneticilere halife denmektedir. Dört Halife Dönemi sonrası halifelik makamı babadan oğla geçmeye başladı, Emevilerde ise saltanata dönüştü. Halifeliğin kaldırılışından kısa bir süre sonra Şerif Hüseyin, kendisini Halife ilan edecek ve ardından 10’a yakın ülkenin yöneticisi daha kendilerini halife ilan edecektir.

1 Kasım 1922’de saltanatın kaldırılması ve Padişah Vahdettin’in (VI. Mehmet) İngiliz gemisiyle ülkeyi terk edişi sonrası meclis, Osmanlı ailesinden Abdülmecit’i halife olarak belirledi. Zamanla bazı çevrelerin Abdülmecit’i padişah olarak; hatta meclisin üzerinde görmeleri nedeniyle halifelik, rejim karşıtlarının birleştiği bir makam haline geldi. Abdülmecit Efendinin imzasını, ileride hanlık iddiasında olabileceğine işaret ederek “Halife Abdülmecid bin Abdülaziz Han” olarak atmaya başlaması, Cuma selamlığına Fatih’in kıyafeti ve başında sarıkla çıkmak istemesi, bazı İslam ülkelerinin kendisine bağlılık bildirmeleri sonrasında endişeler arttı.

Tüm bu hadiselerin yeni kurulmuş Cumhuriyet için olası tehlikesini kavrayan Mustafa Kemal Atatürk, ordu tatbikatları sırasında İzmir’deki komutanlarına hilafetin kaldırılması hususundaki fikirlerini açıklayıp, konunun meclis gündemine getirilmesini kararlaştırdı.

3 Mart 1924’te, halifelik kaldırılıp, ileride halifelik ve saltanat iddiasında bulunmamaları için tüm hanedanın Türkiye dışına çıkarılmaları kabul edildi. 5 Mart 1924 sabahı Abdülmecit Efendi ailesiyle birlikte Türk topraklarından çıkarıldı. Toplamda 155 kişi yurt-dışına çıkarılmıştır. Halifeliğin kaldırıldığı gün; Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edildi, Şerriye ve Evkaf Vekaleti kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu. Erkân-ı Harbiye Vekâletinin kaldırılarak yerine Genel Kurmay Başkanlığı ve Milli Savunma Bakanlığının kurulması da mühim atılımlardan biridir.

Bir önceki yazımız olan Adolf Hitler Hakkında İlk Kez Duyacağınız Bilgiler başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İletişim
Kategoriler