Irkçılığa Karşı Montgomery Otobüs Eylemi

1955’te Alabama’nın Montgomery şehrindeki toplu taşımacılık sisteminde uygulanan ırkçı politikalara başkaldırmak için başlatılan protestoyu ifade eden Montgomery Otobüs Eylemi mücadelesi 5 Aralık 1955’ten 21 Aralık 1956’ya kadar sürdü ve sonuçta ABD Yüksek Mahkemesi Montgomery’deki ırkçı kanunlarının anayasaya aykırı olduğunu ifade etti. Olaydan sonraki bir yıldan daha uzun bir süre boyunca siyahiler otobüslere binmediler, her yere yürüyerek gittiler.

Protesto 1 Aralık 1955’te Siyahi bir terzi olan Rosa Parks’ın; Rosa Louise McCauley (d. 4 Şubat 1913 – 24 Ekim 2005) tutuklanmasıyla patlak verdi. Parks otobüsteki yerini bir beyaz erkeğe vermediği için Montgomery’nin ırk ayrımı yasalarını ihlalle suçlandı. Mahkemeye sunulan ifadelere göre Parks diğer dört siyahla beraber dördüncü sırada oturmaktaydı (o yıllarda siyahlar yalnızca ilk sıraya oturabilirdi). Daha sonra tüm oturma yerleri doldu ve otobüse beyaz bir erkek bindi. Siyahlar ve beyazlar aynı sırada olamayacakları için adam tüm siyahların oradan kalkmasını istedi. Diğer dört siyah duruma itaat ederken, Rosa bu durumu reddetti. Rosa, 1955 Aralığında tutuklanmadan kısa bir süre önce Tennessee’deki Highlander Araştırma ve Eğitim Merkezinde “Irk İlişkileri” konulu bir kursu bitirmişti.

1024px-rosa_parks_bus

Esasen bu eylem Rosa Parks’ın tutuklanmasından çok daha önce planlanmıştı. Onun tutuklanışı kamu otobüslerindeki ayrımcılığa karşı bir deneme vak’asıydı. Grubun liderleri doğru kişinin tutuklanması için uygun zamanı bekliyorlardı. Tutuklanacak kişi, siyahları bir eyleme itebilmeli, ayrımcılık yasalarını sorgulayabilmeli ve en önemlisi de her türlü iftiranın ötesinde biri olmalıydı. 5 Aralık Pazartesi günü tutuklandığında 14 dolar (10 dolar ceza ve 4 dolar mahkeme maliyeti) para cezasına çarptırılsa da dava temyize götürüldü. Parks sivil haklar hareketinin ilk öncülerinden biri olarak kabul edilmektedir.

1999’da Time dergisi tarafından 20. yüzyılın insan hakları savunucusu seçildi. Parks 1996’da Başkanlık Hürriyet madalyasına layık görüldü. 1999 başında da, Kongre’nin altın madalyasına hak kazandı ve bu ödülü Bill Clinton’un elinden aldı.

5 Aralık 1955’ten 21 Aralık 1956’ya uzanan dava boyunca protestoculara saldırılar yapıldı, kimi evlere bombalarla saldırıldı. Rosa Parks Alabama’da beyazlar tarafından taciz edildiği için kuzeye taşınmak zorunda kaldı. Nihayet Yüksek Mahkemenin siyah yolcuların otobüste istedikleri yere oturabilecekleri yönünde karar vermesiyle eylem 21 Aralık’ta sona erdi. Martin Luther King cesaret verici bir konuşma da yapmıştır.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir