Karahanlılar Devleti Hakkında Özet Bilgiler

840 – 1212 arasında Orta Asya ve şimdilerdeki Doğu Türkistan toprakları üzerinde hüküm süren Türk Devleti Karahanlılar, İslamiyeti topluca kabul eden ilk Türk devletidir. Kurucusu Bilge Kül Kadir Han’dır. 893 yılında Kaşgar devletin başkenti olmuştur. Karahanlı Devleti, Aral Gölü’nden Batı Çin ve Moğolistan adacıklarına kadar uzanan bir coğrafyada hüküm sürmüştür. Bilge Kül öldükten sonra oğulları Bazır ve Oğulçak devletin başına geçtiler. İslamiyet’i devlet dini olarak benimseyen Satuk Han döneminde Karahanlı Devleti’nin tamamına yakın bir bölümü bu dine geçmiştir. Karahanlı Devleti ilk büyük Müslüman Türk devleti olmuştur. Devlet 1042’de hanedan içindeki kavgalar sonucunda Doğu ve Batı Karahanlı devletleri olarak ikiye bölünmüştür.

Batı Karahanlı Devleti, 1042-1212 yılları arasında hüküm sürmüş ve ilk başkenti Özkent olan devlet 1212 yılında Harzemşahlar tarafından yıkılmıştır. Karahanlılar devrinde kömür, bakır, altın ve kurşun içeren maden ocakları işletilmiştir. İslam’ın kabülü sonrasında Karahanlılar Uygur alfabesi ni benimsemişler ve Türkçe’yi resmi olarak kullanmışlardır. Türklerin yoğun olarak yaşadığı topraklarda devlet kurulması sebebiyle diğer Türk-İslam devletlerinden farklı olarak Arapça ve Farsça dilleri Karahanlılar’da etkin olamamıştır.

Yusuf Has Hacib’in Kutadgu Bilig (Mutluluk Bilgisi), Kaşgarlı Mahmud’un Divânu Lügati’t-Türk (Büyük Türk Sözlüğü), İmam-ı Ebü’l-Fütuh Abdülgafur’un Tarih-i Kaşgar (Kaşgar’ın Tarihi), Ahmet Yesevi’nin Divan-ı Hikmet ile Edip Ahmet Yükneki’nin Atabet’ül Hakayık (Hakikatlerin Eşiği) adlı eserleri bu dönemin en önemli yapıtlarıdır. Türklerin şehir hayatına geçişi Karahanlılar devrinde başladığından, şehircilik ve mesken mimarisi gelişti. Buhara, Fergana, Merv, Semerkand, Tirmiz ve Ürgenç’te birçok mimari eser yapıldı. Türkistan’da ağaç ve taş az olduğundan Karahanlılar, eserlerini genellikle kerpiç ve tuğladan yaparlardı. Mescid ve hayır külliyeleri çok yaygındır.

Bir önceki yazımız olan Irkçılığa Karşı Montgomery Otobüs Eylemi başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir