Ordinaryüs Profesör Nedir, Nasıl Olunur?

professor3Profesörlerin Hocası ya da ‘hocaların hocası’ manasına da gelen “Ordinaryüs Profesör”, 1933 reformu ile temelleri atılmış, 1981 senesinde çıkarılan 2547 sayılı YÖK ile lağvedilmiş akademik ve popüler bir unvandır. Şimdilerde devam etse, yandaşa ve siyasilere bedava dağıtılacak ‘Ordinaryüs Profesörlük’ payesi, alanında en az beş sene profesörlük yapmış, akademik makaleleriyle kendini kabul ettirmiş öğretim elemanları arasından seçilerek bir kürsünün yönetimiyle görevlendirilir. Üniversitelerimize Alman akademik sisteminden aktarılmıştır. Ordinarius sıfat olarak Latince “nizami, usule uygun” manasına gelir. Ordinaryüs Profesör, bir nevi akademik mareşallik gibi algılanabilir.

Yeni Türk liralarından; 5 TL’nin arka kısmında bilim tarihçisi Ord. Prof. Dr. Aydın Sayılı, 10 TL’nin ise arkasında tanınmış matematikçilerden Ord. Prof. Dr. Cahit Arf’ın sahip olduğu unvanlardır. Sanılanın aksine, İngilizce ordinary ifadesinin “sıradan” anlamına değil bir order’a yani bir birliğe, organizasyona üye olma anlamına gelmektedir. Ordinaryüs kimdir diye soracak olursak aşağıda paylaşacağımız uzun listeye girebilen akademisyenlerin unvanları denilebilir.

Türkiye Cumhuriyetinde bu unvanın son sahibi olan kişi, hukukçu ve felsefeci olarak tanınan Ord. Prof. Dr. Reşat Kaynar’dır.

Türkiye’de yaşayan ordinaryüs profesörler:

  • Cevdet Kerim İncedayı (tıp doktoru / türk siyasetçi) 1893 – 1951
  • Hulusi Behçet (tıp doktoru / dermatoloji) 1889 – 1948
  • Ekrem Behçet Tezel (tıp doktoru / kbb) 1893 – 1965
  • Ekrem Şerif Egeli (tıp doktoru / kalp ve damar hastalıkları ) 1902 – 1980
  • Fahrettin K.Gökay (tıp doktoru – ruh ve sinir h.uzm. / bürokrat ve siyasetçi) 1900 – 1987
  • Kazım İsmail Gürkan (doktor, yazar) 1905 – 1972
  • Mazhar Osman Usman (tıp doktoru,ruh ve sinir hastalıkları uzmanı) 1884 – 1951
  • Zeki Zeren (anatomist ve cerrahi, milletvekili) 1900 – 1973
  • Muhiddin Erel (tıp doktoru) 1889 – 1986
  • İhsan Şükrü Aksel (psikiyatrist) 1899 – 1987
  • Muzaffer Esat Güçhan (tıp doktoru, kardioloji, endokrinoloji) 1902 – 1963
  • Naci Bengisu (göz doktoru, akademisyen) 1901- 1978
  • Naşit Erez (tıp doktoru, jinekoloji ) 1901 – 1981
  • Neşet Ömer İrdelp (tıp doktoru, kardioloji) 1882 – 1948
  • Şevket Aziz Kansu (tıp doktoru, bilim insanı) 1903 – 1983
  • Tevfik Remzi Kazancıgil (tıp doktoru, kadın hastalıkları ve doğum) 1894 – 1969
  • Reşat Kaynar (hukukçu ve felsefeci) 1910 – 2006
  • Sadri Maksudi Arsal (hukukçu, siyasetçi) 1878 – 1957
  • Ali Fuat Başgil (anayasa hukuku) 1893 – 1967
  • Sıddık Sami Onar (idare hukuku) 1897 – 1972
  • Sulhi Dönmezer (ceza hukuku, kriminoloji, toplumbilim) 1918 – 2004
  • Hasan Vasfi Sevig (roma ve medeni hukuk / siyasetçi) 1887 – 1971
  • Ebül’ula Mardin (hukukçu, akademisyen, siyasetçi) 1881 – 1957
  • Hıfzı Veldet Velidedeoğlu (hukukçu, akademisyen, yazar ve gazeteci) 1904 – 1992
  • Sedat Alp (tarihçi, arkeolog) 1913 – 2006
  • Zeki Velidi Togan (tarihçi, türkolog) 1890 – 1970
  • Aydın Sayılı (bilim tarihçisi) 1913 – 1993
  • Mehmet Cavit Baysun (tarihçi) 1899 – 1968
  • Mazhar Şevket İpşiroğlu (sanat tarihi) 1908 – 1985
  • Mehmet Fuad Köprülü (siyasetçi, tarihçi ) 1890 – 1966
  • Ali Muzaffer Göker (türk siyaset adamı) 1888 – 1959
  • İsmail Hakkı Uzunçarşılı (siyasetçi ve tarihçi) 1888 – 1977
  • Abdülhak Kemal Yörük (siyasetçi) 1898 – 1974
  • Osman Tevfik Taylan (mühendislik, itü ilk rektörü) 1886 – 1976
  • Ratip Berker (uygulamalı bilimler, makine mühendisliği) 1909 – 1997
  • Ahmet. Ş. Çakmak (inşaat mühendisliği) 1934 –
  • Fazıl Erdoğan (makine mühendisliği) 1925 – 2015
  • Galip Ulsoy (makine mühendisliği) 1950 – –
  • Hilmi İleri (makina mühendisi) 1907 – 1968
  • Emin Halid Onat (mimarlık) 1910 – 1961
  • Kerim Erim (matematikçi) 1894 – 1952
  • Cahit Arf (matematikçi ) 1910 – 1997
  • Nihat Berker (kimyacı ve fizikçi) 1949 – –
  • Ali Tanoğlu (cumhuriyet dönemi coğrafyacılarından) 1904 – 1978
  • Besim Darkot (cumhuriyet dönemi coğrafyacılarından) 1903 – 1990
  • Hilmi Ziya Ülken (felsefeci ve sosyolog) 1901 – 1974
  • Hüseyin Şükrü Baban (iktisat profesörü ve gazeteci) 1890 – 1980
  • İsmail Hikmet Ertaylan (edebiyat tarihi, yazar ve öğretmen) 1889 – 1967
  • Malik Sayar (jeolog, akademisyen) 1892 – 1965

Bu mertebe için eleştiriler de yok değil elbet. 1981 senesin öncesinde bu unvana erişebilmek amacıyla iki-üç bilimsel makale ve 5 senelik aktif bir profesörlük şartmış. Devamında kürsü baş yönetimine atanma hakkına sahip olurlarmış. Yani şimdilerde olsa günümüz profesörlerinin neredeyse hemen hepsinin kolaylıkla elde edebilecekleri sıradan bir unvan olarak değerlendirilebilir. Tabi seçici kurulun insafı da mühim. Eskiden profesör olabilmek de kolay bir iş değildi. Ordinaryus olmak için ne yapmak gerekir sorumuza ülkemiz dahilinde en azından şimdilik tatmin edici cevaplar vermek pek mümkün olmuyor. Profesör olmak için neler yapmak gerekiyor bilmek isteyenler için faydalı bir izah paylaşmak isteriz.

Bir önceki yazımız olan Dünyanın En Büyüğü Mavi Balina Hakkında başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir