Yaşar Kemal ve Türk Edebiyatına Katkıları

yaşar kemal6 Ekim 1923 Osmaniye doğumlu usta edebiyatçı Yaşar Kemal, 28 Şubat 2015 günü organ yetmezliği nedeniyle tedavi gördüğü İstanbul Üniversitesi Hastanesinde 91 yaşında aramızda ayrıldı. Nobel Edebiyat Ödülü’ne de aday gösterilen ilk Türk yazarıdır. Ülkemizde ve dünya edebi çevrelerinde en çok ilgi uyandıran ve bilinen romanı “İnce Memed” olmuştur. Yazarın ailesi Birinci Dünya Savaşındaki Rus işgali sonrası Van Gölü’ne yakın Ernis (bugün Ünseli) köyünden Osmaniye’nin Kadirli ilçesine bağlı Hemite köyüne göç etti.

Çiftçi olan babası Sadık Efendi; camide, beş yaşındaki Yaşar Kemal’in gözlerinin önünde öldürüldü. Küçük yaşta bir kaza sonucu gözünü kaybetti. Öğrenim hayatını ortaokulda sona erdirmek zorunda kaldı. 1940lı yıllarda yazdığı şiirler “Çığ Dergisi”nde yayınlandı.

1940’ların başlarında Pertev Naili Boratav, Abidin Dino ve Arif Dino gibi sol görüşlü sanatçı ve yazarlarla görüştü. Politik nedenlerle henüz 17 yaşında tutuklandı. Irgat katipliği, ırgatbaşılık, vekil öğretmenlik, kütüphane memurluğu, traktör sürücülüğü, çeltik tarlalarında memurluk gibi geçici işler bulup çalıştı. 

Askerliğini tamamladıktan sonra 1946 senesinde gittiği İstanbul’da o yıllarda Fransızlara ait olan Havagazı Şirketinde gaz kontrol memuru olarak çalıştı. 1948 yılında Kadirli’ye döndü, bir süre yine çeltik tarlalarında kontrolörlük, daha sonra arzuhalcilik yaptı. 1950 yılında 142. maddeye aykırı davranmak suçundan hapse atıldı. 1951’de hapisten çıkınca İstanbul’a yerleşme kararı aldı. Cumhuriyet Gazetesinde röportaj yapmaya başladı, bazen de makaleler yazıyordu. Bu dönemde yaptığı röportajı “Dünyanın En Büyük Çiftliğinde Yedi Gün”, Gazeteciler Cemiyetinin düzenlediği yarışmada Özel Başarı Armağanı almaya hak kazandı. Yaşar Kemal, Cumhuriyet Gazetesindeki görevini 1963 yılına dek devam etti. Bu tarihten sonra kendini tamamen yazarlığa verdi. 1962 yılında Türkiye İşçi Partisinde görev yaptı. 1967 yılında “Ant” adlı dergiyi çıkarmaya başladı ve bu derginin eklerinden biri yüzünden 18 ay hapse mahkum oldu ancak karar Yargıtay tarafından bozuldu.

Yaşar Kemal, 1952 yılında Tilda adında bir İspanyol göçmeniyle evlendi. Eşi 2001 yılında öldü. Raşit Gökçeli adında bir oğlu vardır. 1 Ağustos 2002 tarihinde Ayşe Semiha Baban ile evlendi. 1995’te Der Spiegel’deki bir yazısı nedeniyle İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde yargılandı, aklandı. Aynı yıl bu kez Index on Censorhip’teki yazısı nedeniyle 1 yıl 8 ay hapis cezasına mahkûm edildiyse de cezası ertelendi.

Yazar eserlerinde genel olarak çocukluğunun geçtiği yer olan Çukurova’yı, bölge hayatların tüm yönlerini, kan davalarını, ağalığı ve ekonomik sıkıntıları irdelemiştir. 1970 sonrası romanlarında kentli insana da değindiği görülmektedir. Eserleri 39 dile çevrilmiş, uluslararası alanda büyük ilgi görmüştür.  Ayrıca masallardan ve efsanelerden de yararlanmıştır. Birçok eseri tiyatroya uyarlanmıştır.

Yaşar Kemal’in çalışmalarının karşılığı 1950li yıllarda gelmeye başladı. Bu yıllarda öyküleri “Dükkancı”, “Bebek”, “Memet ile Memet”, “Sarı Sıcak” yayınlandı. Türk Edebiyatında yapı taşlarından sayılan “İnce Memed” adlı romanını 1955’te piyasaya çıktı. Bu roman aynı yıl Varlık Roman Armağanı’nı kazandı. Yaşar Kemal 1950 yılında siyasi nedenlerle bir yıl Kozan Ceza evinde tutuklu kaldı, sonra serbest bırakıldı. Yazar, bu olaydan sonra 1951’de İstanbul’a yerleşti ve kısa bir işsizlik döneminden sonra Cumhuriyet Gazete’sinde fıkra ve röportaj yazarlığına başladı. Cumhuriyet gazetesindeki bu görevi 1963 yılına kadar devam etti.

Yaşar Kemal ve Önemli Eserleri:

Teneke (1955-1987), Beyaz Mendil (1955), İnce Memed I (1955-1989), Namus Düşmanı (1957), Ala Geyik (1959), Ölüm Tarlası (1966), İnce Memed II (1969-1988), Yılanı Öldürseler (1981), İnce Memed III (1984-1988), İnce Memed IV (1987/1989), Ortadirek (1960-1989), Demirciler Çarşısı Cinayeti (1974-1990), Yumurcuk Kuşu (Kimsecik I, 1980-1988) Kale Kapısı (Kimsecik II, 1985-1987), Yer Demir Gök Bakır (1963-1990) Üç Anadolu Efsanesi (1967-1987), Ölmez Otu (1968-1988), Ağrı Dağı Efsanesi (1970-1990), Çakırcalı Efe (1972-1986), Yusufçuk Yusuf (1975-1990), Al Gözüm Seyreyle Salih (1976-1990), Kuşlar da Gitti (1978-1990) Deniz Küstü (1978-1990), Hüyükteki Nar Ağacı (1982-1990)

 

Bir önceki yazımız olan Recaizade Mahmud Ekrem Kimdir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir